كأن : از حروف مشبهة بالفعل است كه مخفف شده و اسم آن نيز حذف شده است . كيف بكم : « كيف » خبر مقدم است و باء جر در اينجا زايد بوده و ضمير « كم » مبتداى موخر است . برخى از شارحان به اشتباه ، مبتدا را در اينجا محذوف شمرده‌اند . شرح و تفسير ( دار بالبلاء محفوفة و بالغدر معروفة . . . ) اين خطبه ، تكرار سخنان گذشته در نكوهش دنيا و بيان آثار زيانبار دنيازدگى است . دنياخواهى ريشه همه گرفتارىها و بدبختىها است و ازاين‌رو امام عليه السّلام در نكوهش آن فراوان سخن گفته و تكرار كرده است ؛ چرا كه محبت مردم به دنيا پايان‌ناپذير است . قرآن نيز از دورويى و فريب و ستمكارى پرهيز داده و به همبستگى و هميارى فرمان داده است . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نيز فرمود : « پس از من به كفر درنياييد و گردن‌هاى يكديگر را به شمشير نزنيد » « 1 » با اين همه باز گروه زيادى از مسلمانان به فريبكارى مىپردازند و به جنگ ديگر مسلمانان شتافته و آنان را مىكشند . امروز اين‌گونه كشتارها در پاكستان و يمن و ديگر كشورهاى اسلامى به چشم مىخورد . وجود اين تباهىها مانع از تكرار چندباره نهى از فساد و بدكارى نيست ؛ زيرا اين تكرار از يك‌سو حجت را تمام كرده و از سوى ديگر ممكن است به هدايت ستمكاران و توبه آنها بينجامد .

--> ( 1 ) . صحيح بخارى : 6 / 2594 ح 6668 ؛ مجمع الزوائد : 6 / 283 .